Christenen en moslims: een dialoog op gespannen voet
november 17, 2009 8 commenterenHet gebeurt niet vaak dat de Paus naar het Nabije Oosten reist. Er waren dan ook meerdere redenen voor zijn recente pelgrimstocht om de ‘dialoog tussen de godsdiensten’ te herstellen. Bepaalde ‘incidenten’ zorgden er namelijk voor dat de Paus begin mei 2009 in persona de plooien ging gladstrijken in het Nabije Oosten. Toch zou die uitgestoken hand wantrouwig worden bekeken, zowel door de islamitische als door de joodse gemeenschap. Zich zomaar mengen in het Palestijnse-Israëlische conflict kan zelfs de Paus niet en voorzichtigheid was dan ook zijn handelsmerk.
Eerdere spanningen
September 2006. In een speech over tolerantie citeerde paus Benedictus XVI een 14de eeuwse Byzantijnse keizer, die volgende vraag stelde aan een islamitische theoloog: “Show me just what Mohammed brought that was new, and there you will find things only evil and inhuman, such as his command to spread by the sword the faith he preached”[1]. Hoewel Benedictus XVI hier enkel mee wou aantonen dat er al in de 14de eeuw een interreligieuze dialoog bestond en dat geweld nooit thuishoort in een godsdienst[2], leidde dit citaat tot protest en geweld dat ‘cartoon-proporties’ aannam[3].
Toch kwam een jaar later vanuit islamitische hoek een initiatief tot dialoog met de Katholieke Kerk. Een brief, ondertekend door 138 clerici, werd verstuurd naar de Paus om een dialoog aan te gaan “op basis van de eerste twee geboden van God”, namelijk de liefde voor God en de liefde voor je naaste[4]. Benedictus XVI aanvaardde deze uitnodiging tot dialoog en uiteindelijk organiseerde het Vaticaan een interreligieuze dialoog van 4 tot 6 november 2008. Een uniek initiatief dat hoge verwachtingen wekte. De Paus werd gerespecteerd voor zijn welwillendheid tot dialoog met de moslimgemeenschap[5]. Maar met milieuvervuiling, armoede en de verdeling van natuurlijke bronnen als gespreksonderwerpen ging het toen echter nog niet over ‘heikele’ kwesties, die de dialoog negatief beïnvloedden en die wij hierna weergeven.
Het belang van wederkerigheid: “If Muslims have places of worship in Europe then it is normal that the reverse should be true in societies where Muslims are the majority”[6].
Een heikel punt in de christen-moslim-dialoog is de vraag naar wederkerigheid. Hoewel er nog andere gevallen zijn waarin de wederkerigheid ontbreekt, is het belangrijkste struikelblok dat de christenen die in islamitische landen leven, de kans moeten hebben om hun godsdienst daar publiek uit te oefenen. Dit vormt een probleem voor de islamitische wereld, aangezien hun profeet Mohammed dit juist verboden heeft. Zo staat in de Sunna (Boek 19, nr. 4366): “It has been narrated by Umar b. al-Khattib that he heard the Messenger of Allah (may peace be upon him) say: I will expel the Jews and Christians from the Arabian Peninsula and will not leave any but Muslim”[7].
Het Wahabitische Saoedi-Arabië, bekend voor zijn letterlijke interpretatie van de Koran en de Sunna, past deze leer zeer consequent toe. Tot nu toe bestaan er nog geen andere religieuze gebouwen dan moskeeën in Saoedi-Arabië en sinds 1985 is er geen enkele priester meer actief. Nochtans leven er vele christenen, die verplicht worden hun religie in de privésfeer te beleven. De vraag van het Vaticaan om die christenen hun godsdienst publiek te laten beoefenen, is naar onze mening volledig terecht. De onderhandelingen met Saoedi-Arabië zijn al een tijdje bezig, maar tot nog toe zonder resultaat[8].
Maar om aan te tonen hoe moeilijk het is om tot een volwaardige wederkerigheid te komen, geven wij het voorbeeld van Qatar, waar dit jaar voor het eerst in 1400 jaar een kerk is ingewijd. Daarbij heeft men ervoor gezorgd dat er aan de buitenkant van de kerk geen kruis te bekennen is om moslims die zich door het bestaan van een kerk beledigd voelen niet voor het hoofd te stoten. Ook mag er geen kerkklok geluid worden (en bijgevolg is er ook gewoon geen kerkklok)[9].
Respect voor de christelijke minderheden in de islamitische landen
In mei 2008 vroeg een delegatie van 144 christenen, waarvan 77 voordien moslim waren, aan de Paus of tijdens deze dialoog volgende punten konden worden besproken: niet langer toepassen van islamitisch recht (sharia) op niet-moslims; afschaffing van de dhimmi-status[10] wegens strijdig met de menselijke waardigheid; erkenning van het recht om een ander geloof te kiezen als een fundamenteel recht[11]. Dit zijn opnieuw heikele punten voor de islamitische gemeenschap om de simpele reden dat ze legitiem zijn volgens de sharia. Inzake het laatste punt raakte de Paus zelf onrechtstreeks betrokken (cfr. infra).
Een ander conflict: het dopen van apostaten
Gedoopt worden tot christen door de Paus is een hele eer. Het wordt echter controversieel wanneer een apostaat – in casu een moslim die een ander geloof kiest dan de islam – deze eer te beurt valt, zoals de Egyptische moslimapostaat Magdi Allam. Dat deze daad niet in de smaak viel bij de islamitische gemeenschap, bleek vlug duidelijk[12]. De Paus blijft wel deze doop verdedigen en weerlegt de beschuldiging dat het een provocatie zou geweest zijn tegenover de islamitische gemeenschap. Nochtans worden in Egypte de Koptische christenen gediscrimineerd en vervolgd. Zo bepaalt een recent goedgekeurde wet dat bij orgaantransplantatie Koptische christenen geen organen van moslims mogen ontvangen[13]. Ook worden ze in Caïro de facto verbannen naar de minst aangename buurten van de stad[14].
Erik Langerock
Mooi uitgeschreven tekst Erik, met plezier gelezen.
Het is een bevestiging van wat ik al wist en stilaan cliché begint te klinken, maar het is nu eenmaal de harde waarheid. De Islam is de meest onverdraagzame godsdienst, hoe kunnen ze nu eenmaal verwachten dat wij openstaan om samen te leven met andere Godsdiensten als hun Imams religieuze haat prediken en anders-gelovigen een andere status krijgen en worden verbannen en in sommige gevallen zelf vervolgd.
Dat is inderdaad de dubbele standaard die de moslims hanteren, Noah. En ergens is dat nog wel terecht, want als je gelooft in een God, dan verwerp je de facto het bestaan van een andere God. Op religieus vlak kan er dus op geen enkele manier sprake zijn van godsdienstvrijheid.
Hoe men dat op politiek vlak gaat interpreteren, dat is uiteraard iets anders. Totale godsdienstvrijheid met subsidie voor elke godsdienst? Totaal geen godsdienstvrijheid met één verplichte godsdienst? Enkel subsidie voor één godsdienst maar wel toelaten van andere godsdiensten? Interessante discussie.
Subsidie verlenen aan andere godsdiensten en het humanistisch verbond vind ik zowieso onterecht. Het concordaat tussen Kerk en staat kwam er om een beetje de in beslag genomen goederen,landen, abdijen en kerken te compenseren. Wat hebben de andere godsdiensten in ruil gegeven of kwijt gespeeld om een subsidie te verantwoorden???
Heel zwak van deze apocriefe hadith aan te halen en dan nog verkeerd te citeren. Eigenlijk gaat het niet over de “joden en christenen”, maar wel om de “joden en kruisvaarders”, wat meteen duidelijk maakt dat dit een vervalsing is: in Mohammed’s tijd waren er nog geen kruisvaarders.
dialoog met de Islam is dialoog met een bepaalde groep. Niemand kan voor de Islam in zijn geheel spreken. De Islam heeft geen geregelde orthodoxie. De Islam heeft, afgezien van de breuk tussen de soennieten en siieten, vele variaties. Er is een “nobele” Islam, bijvoorbeeld belichaamt door de koning van Marokko en een extremistische, terroristische. Als men in het Westen over de Islam discuteert gaat men er steeds vanuit dat alle godsdiensten
op dezelfde wijze gestruktureerd zijn, dat ze zich allen met hun rechtsordening en ontlplooiingsmogelijkheid in een demokratisch systeem invoegen. Het wesenlijke van de Islam moet dit “an sich” tegenspreken. Hij kent geen scheiding tussen politiek en religie. De Koran is een grote religiewet die de ganse maatschappij regelt. Besluit: dialoog met de Islam is uitgesloten
Ik had zo mijn twijfels toen ik las dat op bepaalde Zwitserse kerkhoven de grond eerst moest verwijderd worden vooraleer onze moslims er konden begraven worden.
Na browsen op Google stootte ik op Rita Wirtz, Leiterin Bestattungsamt Basel. Ze bericht over de islamietische begravingen op het kerkhof Hörnli in het Kanton Basel-Stadt. Ik vertaal even: ” op grafvelden, die voor begravingen van moslims uitgezocht werden, mogen in het verleden geen begravingen van andere geloofsrichtingen plaats gevonden hebben” maar, en hier worden onze moslims mild “als bij het verwijderen van een urneveld de urnen uit de grond genomen worden, geldt dit grafveld voor de moslims als “rein”.
Eventjes reageren op de reacties:
Ik heb een tijdje geleden heel die problematiek bestudeerd en er zijn nog meer van zulke schrijnende situaties te vermelden (ook wat de Profeet Mohammed zélf heeft gedaan tijdens zijn leven, kan perfect in dit kader passen). Misschien dat ik er in het tweede semester nog wat over zou kunnen schrijven, maar zeker ben ik het nog niet.
@Kallikles: er zijn nog meer van zulke Hadith hoor (van betrouwbare bronnen), en het is niet dat ik niet op de hoogte zou zijn dat sommige Hadith vals zijn.
@Inge: daar heeft u zeker gelijk in en het is dan ook geen wonder dat de Paus meerdere bezoeken moest afleggen om alle “strekkingen” in de islam te kunnen bereiken. Laat ons ook niet vergeten dat dankzij het Verdrag van de Mensenrechten van Caïro (getekend door zo goed als alle “islamlanden”) de mensenrechten die wij kennen in die landen alléén mogen worden toegepast als ze niet in contrast staan met de islam. Moest de Paus dat proberen voor te stellen, zou het protest massaal zijn…
@Noah: graag gedaan.
Iets positiefs uit de Sharia.
Las vandaag in de Süddeutsche Zeitung dat in januari de eerste “Islamische Bank” opent in Mannheim. Je kan dan een lening aangaan voor een huis zonder rente te betalen. Ook Mercedes zou sinds kort auto´s verkopen met “Islamic leasing”.
Intussen zou de London School of Economics en het Vatikaan, de bankzaken in naam van Allah, geprezen hebben.
Het rente-verbod is in de codex van de Katholieke Kerk weliswaar niet opgeheven, maar veel ondervinden we daar in het dagelijkse leven niet van.