Louis Gueuning en het Verdinaso

De Henegouwse Dinaso Louis Gueuning consolideerde na de Tweede Wereldoorlog de ideologie van Joris Van Severen en het Verdinaso en droeg ook actief bij aan de uitbouw ervan. Hoewel het Verdinaso in haar beginperiode kort een anti-Belgische tendens kende, herdefinieerde het kopstuk van deze beweging, Joris Van Severen, de ideologie van het Verdinaso diepgaand, wat door de geschiedenis bewaard werd als de Nieuwe Marsrichting. Als nieuw politiek objectief werd nu gestreefd naar een nieuwe staat naar model en grondgebied van de laat-middeleeuwse Bourgondische Nederlanden. Deze Nieuwe Marsrichting werd grondig uitgewerkt om niet enkel het oppervlakkige politieke niveau te beslaan, maar om een totaalsysteem van het menselijk handelen en denken te vormen. Door deze diepgaande evolutie ligt het eigenlijke zwaartepunt van het Verdinaso ná 1934.

Gueuning kwam in 1939 in contact met Van Severen, met wie hij al gauw een hechte vriendschap en intense correspondentie onderhield. Hij werd door Van Severen aangeduid als hoofd van het Verdinaso voor de Romaanse gouwen en richtte tijdens de oorlog – na de executie van Van Severen – de Joris Van Severen-Orde op, met als doel de nagedachtenis en het denkwerk van Van Severen te eren, te bewaren en verder uit te werken, door middel van publicaties en bijeenkomsten.

Tijdens de oorlog voerde Gueuning een onafhankelijke koers en benadrukte hij de zelfstandigheid van de Nederlanden. Zo collaboreerde hij in tegenstelling tot VNV en Rex niet met de Duitse bezetter, terwijl hij evenmin samenwerking met de geallieerden op prijs stelde. Dat deze manifeste weigering om partij te kiezen in het mondiale conflict niet in dank werd afgenomen, ondervond Gueuning aan den lijve: hij werd zowel vervolgd tijdens de naoorlogse repressie door de geallieerden, als tijdens de oorlog zelf onder de Duitse Gestapo. Zijn neutrale koers bleek echter zijn redding, aangezien hij beide vervolgingsprocessen zonder al te veel kleerscheuren doorkwam.

Na de oorlog stichtte Gueuning het Albrecht-en-Isabellacollege, een eliteschool waarvan hij directeur werd. Hij bleef tijdens zijn leven onverminderd publiceren over de nagedachtenis en ideologie van Van Severen. Tevens legde hij zich toe op politieke mobilisatie en bewustwording, zoals moge blijken uit de organisatie van de eerste ‘Staten-Generaal van Verzet tegen het Regime’ in 1952. Na zijn dood werd de Louis-Gueuning-Stichting in het leven geroepen, met hetzelfde doel van het bewaren en uitdragen van de nagedachtenis van Joris Van Severen

Het denken van Gueuning werd getekend door een sterke manifestatie van het begrippenpaar personalisme en roeping, dat hij meekreeg van Van Severen. Personalisme houdt in dat iedere actie van de mens als individu of als deel van een groep ten dienste staat van de volledige ontplooiing van iedere mens als persoon. Vanuit deze peiler van zijn denken kan men verklaren waarom Gueuning nogal weigerachtig stond tegenover collaboratie met Nazi-Duitsland, dat als totalitair regime een volledig andere invalshoek had op het menselijk wezen. Het is dan ook duidelijk dat enige voorzichtigheid geboden is bij het bestempelen van Gueuning als een loutere exponent van de totalitaire Nieuwe-Ordebewegingen. Zulk een onvoorzichtige vereenzelviging kan enkel uitgelokt worden door de uiterlijke gelijkenissen tussen het Verdinaso en de totalitaire bewegingen, zoals de gedeelde nadruk van beide op orde. Echter werd ook dit ‘totalitaire’ begrip door Gueuning vanuit zijn personele invalshoek bekeken: orde zag hij als een noodzakelijk middel dat de mens zich in zelfdiscipline moest opleggen om zo tot een zo efficiënt mogelijke persoonlijke ontwikkeling te komen.

Complementair aan het personalisme was het begrip roeping. Gueuning kan beschouwd worden als een exponent van Aristoteles in die zin dat hij zowel persoonlijk als politiek handelen van de mens zag als een teleologisch proces. Ieder mens heeft een unieke roeping in zijn leven en in de maatschappij, die hij zo goed mogelijk moet invullen. Zingeving aan handelen en leven van de mens vloeit voort uit het vervullen van deze roeping. Ieder individu haalt tevens zijn uniciteit uit het feit dat iedere roeping uniek is. Iedere aparte en unieke roeping wordt vervuld op het niveau dat gevormd wordt door het samenkomen van deze vervulde roepingen, het maatschappelijk vlak.

Vanuit deze teleologische visie evalueerde Gueuning de noties van orde, vrijheid en maatschappij. Een maatschappij dient op ieder niveau de roeping van ieder individu te ondersteunen, daar zij tegelijkertijd de resultante is van deze vervulde roepingen. Maatschappij kan men aldus definiëren als de voedingsbodem én het resultaat van zichzelf ontplooiende individuen. Vrijheid wordt in dit kader niet bekeken vanuit een libertijnse bril als een doel op zich, maar wederom als een middel in de ontplooiing van de mens, net zoals de notie orde.

Een verregaande originaliteit blijkt uit de toepassing van het besproken begrippenpaar vanuit persoonlijk vlak op het politieke vlak. Net zoals individuen hebben staten een unieke roeping bepaald door hun eigen uniciteit. Deze gedachtengang kan de kritische houding verklaren die Gueuning aannam tegenover het naoorlogse Europese eenmakingsproces. Hoewel hij een fervent voorstander was van een Europese integratie op ideële en culturele basis, keurde hij juist het actuele proces af vanuit de verkeerde motivatie ervan. Een louter economische Europese Unie had voor hem noch zin noch slaagkans.

Europa moest voor hem een eenheid in verscheidenheid worden – unitas in diversitate – waarin iedere natie juist door de vervulling van een specifieke roeping zijn eigenheid behield. Het nationalisme zou als kader voor Europese integratie de unieke aard van ieder Europees volk vrijwaren. De Bourgondische Nederlanden kende hij vanuit de analyse van de geschiedenis der Nederlanden een bevoorrechte status toe als motor van het Europese integratieproces. Doorheen de Europese geschiedenis waren de Nederlanden immers een zone voor contact tussen en integratie van de verscheidene Europese grootmachten.

Geschreven door R.P.

Bronnen:

Foto afkomstig van het persoonlijk archief van dhr. Dries Vaernewyck, praeses KVHV Gent 2009-2010, scriptor KVHV Gent 2008-2009, praetor KVHV Gent 2007-2008, 1e jaar informatica HoGent (niet geslaagd)