Waarom publiek domein belangrijk is

Al vaker wordt gepleit voor het privatiseren van overheidsdiensten met het argument dat hierdoor de kwaliteit van de dienstverlening verbetert ten voordele van iedereen. En gezien iedereen houdt van kwaliteitsverbetering wordt daar vaak nooit veel bezwaar tegen getekend. Ook het publiek domein wordt nu en dan geviseerd. Dat privatisering niet altijd ten goede is van iedereen, wil ik aantonen met de situatie wanneer een publiek domein wordt geprivatiseerd, namelijk de kust.

In België is de kust in handen van de Vlaamse overheid, waar het Agentschap voor Maritieme Dienstverlening en Kust (MDK), als onderdeel van het ministerie van Mobiliteit en Openbare Werken zorgt voor het beheer van de 460 hectare duinen en alle stranden dat Vlaanderen telt.[1] Hun missie stellen ze als volgt voor:[2]

De afdeling Kust staat op een duurzame en integrale wijze in:

• voor de beveiliging van de bevolking en het patrimonium tegen het geweld van de zee, de stormvloeden en overstromingen;
• voor de economische en maatschappelijke, alsook ecologisch verantwoorde en geïntegreerde  ontwikkeling van de kustzone;
• voor een actieve natuur- en landschapsontwikkeling aan de kust;
• voor de ondersteuning van kust- en zeegebonden toeristisch-recreatieve activiteiten, alsook culturele en educatieve initiatieven.

Naar mijn mening slaagt de overheid daarin. De Belgische kust is dan ook een favoriet trekpleister voor zowel de Belgen als omringende landen. Ook is er ondanks deze massale stormloop aan toeristen genoeg plaats en kan men zonder kosten van het strand gebruikmaken (tenzij men zich natuurlijk in de horeca stort). Maar zou het beter kunnen als de kust werd geprivatiseerd en dus in handen komt van de markt in plaats van de overheid? Ik geloof van niet en wil dit graag aantonen met een concreet voorbeeld.

Het voorbeeld dat ik wens te geven is de situatie die ik heb mogen aanschouwen toen we in Rome op cultuuruitstap gingen. Toen wij ons in Ostia bevonden en de stad (Ostia Antica) hadden verkend, besloten we namelijk om naar het strand te gaan. Gezien de kustlijn al sinds vele eeuwen verder is teruggedrongen naar het Zuiden (de reden van het verval van Ostia in de 2e eeuw n.C.), moesten we hiervoor de trein nemen naar Lido di Ostia.

Als je in de winter aan een strand uitkomt en je beste strandherinneringen zijn deze van aan de Belgische kust, verwacht je een desolate plek (in de winter komen er niet veel mensen naar het strand) te zien met een kustlijn (zand) en de zee die er tegenin beukt. Op het strand van Ostia is dat vandaag de dag anders:

Het strand is daar namelijk volgebouwd met privéclubs, restaurants, cafés zo ver dat ons oog kon reiken. Zo konden we zien dat er privé-zwembaden werden geïnstalleerd (met de zee binnen 20 meter loopafstand), volleybalstranden aangelegd (omdat men vooral op de kustlijnen bouwt, was er niet veel zand meer te zien) en een kleine doorgang voor de Romeinse gemeenschap naar een strand waar de Romeinse bevolking amper plaats heeft om van het strand te genieten, laat staan wanneer de vele toeristen ook een plaatsje willen inpikken.

Met andere woorden, door het strand te laten privatiseren, kent Ostia amper nog een publiek strand!Alleen wanneer je bereid bent om ervoor te betalen, kan je in alle rust genieten van het natuurfenomeen dat in feite voor iedereen toegankelijk hoort te zijn.

Dit is met andere woorden het perverse effect dat privatisering kan teweegbrengen, namelijk dat door het bouwen van privéclubs op de kustlijn en privéstranden af te bakenen de modale Romeins burger geen of amper kans meer heeft om te genieten van het strand dat nog geen half uur van hen verwijderd is. Of deze evolutie zich ook in de andere Italiaanse stranden heeft voortgezet, weet ik niet, maar als we dit zagen waren we gelukkig dat we nog iets hebben als een Belgische kust die voor iedereen beschikbaar is, voor niks.

Ik ben dan ook van mening dat de kust en andere publieke domeinen moeten gespaard worden van enige vorm van privatisering. Hoewel de overheid natuurlijk ook fouten kan maken in zijn beleid, heeft het op zijn minst verantwoording af te leggen aan het volk. Privatisering daarentegen is hieraan veel minder gebonden, waardoor kwaliteit ten koste van toegankelijkheid wordt gerealiseerd. En wat ben je met een kwaliteitsstrand als enkel de rijken hiervan kunnen profiteren?

Geschreven door Erik Langerock

[1] Zie ook www.afdelingkust.be

[2] http://www.afdelingkust.be/level2.asp?TAAL_ID=1&ITEM_L1_ID=6&ITEM_L2_ID=3